รายการบทความ – บทความทั่วไป
บทสรุป Live Talk “จะรับมืออย่างไร เมื่อทุกธุรกิจต้องผันตัวเข้าสู่ดิจิทัล” NEW NORMAL x SOCIAL INNOVATION
เมื่อ Digital Disruption และ COVID-19 บังคับให้ทุกธุรกิจต้องเปลี่ยน เราจะมีวิธีการเปลี่ยนอย่างไรให้มั่นคงที่สุด เพื่อเป็นแนวทางแก่ผู้ดำเนินการธุรกิจเพื่อสังคม ในการนำดิจิทัลเข้ามาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อองค์กร เราได้สรุปเนื้อหาที่น่าสนใจจากงาน Talk ทั้งสองวันมาให้แล้วที่นี่โดยเหล่าผู้เชี่ยวชาญ 7 ท่าน ได้แก่ บทบาทสำคัญของ Digital ในยุค Digital Disruption และการเข้ามาของ COVID-19 “ผู้บริโภคมีความต้องการมากขึ้น เปลี่ยนแปลงเร็วขึ้น…
13 กรกฎาคม 2569
นวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation)
นวัตกรรมนั้นมีความหมายที่แตกต่างกันไปตามนิยามมุมมองของแต่ละบุคคล แต่หลักๆ แล้วความหมายของ “นวัตกรรม” มักจะพูดถึง สิ่งใหม่ที่สร้างขึ้นมาจากองค์ความรู้หรือความคิดสร้างสรรค์และสามารถเกิดขึ้นได้จริงพร้อมกับสร้างประโยชน์ให้กับเศรษฐกิจและสังคม[1] ซึ่งนวัตกรรมเองนั้นจะเป็นเหมือนฟันเฟืองที่ช่วยขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเดิมที่มีอยู่ให้พัฒนายิ่งขึ้นและยังช่วยสนับสนุนให้เกิดธุรกิจใหม่เพื่อสร้างมูลค่าให้กับห่วงโซ่คุณค่าของประเทศ นอกจากมุมมองทางด้านเศรษฐกิจแล้วการจะพัฒนาประเทศให้ยั่งยืนนั้นยังต้องพัฒนารากฐานที่สำคัญทางสังคมให้แข็งแรงอีกด้วย เพราะทั้งสองปัจจัยนั้นต้องถูกพัฒนาควบคู่กันให้เกิดความสมดุล[2] การพัฒนาสังคมเองก็จำเป็นต้องใช้กระบวนการและวิธีการใหม่เพื่อให้ตอบโจทย์ปัญหาทางสังคมให้ดียิ่งขึ้น กลไกที่ทำให้เกิดกระบวนการการแก้ปัญหาดังกล่าวก็คงจะหนีไม่พ้นการสร้างสรรค์นวัตกรรมขึ้นมาเพื่อตอบโจทย์ทางสังคม เมื่อนำคำว่า “นวัตกรรม” มาผนวกรวมกับคำว่า “สังคม” ก็จะเกิดเป็น “นวัตกรรมเพื่อสังคม” ซึ่งจะมีความหมายและบริบทแตกต่างไปจากนวัตกรรมปกติ นวัตกรรมทางสังคม คือ สิ่งใหม่ที่สร้างขึ้นมาจากความคิดสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็น กระบวนการ ผลิตภัณฑ์ หรือรูปแบบการพัฒนาที่เป็นที่ยอมรับ เพื่อแก้ไขและตอบสนองต่อปัญหาทางสังคม นอกจากนี้ยังต้องสามารถที่จะแพร่กระจายไปยังสังคมอื่นๆ ได้โดยที่นวัตกรรมเพื่อสังคมนั้นจะต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญอยู่…
13 กรกฎาคม 2569
การประเมินผลลัพธ์ทางสังคม (Social Impact Assessment)
กิจการเพื่อสังคม หรือ Social Enterprise เป็นกิจการที่มีเป้าหมายหลักเพื่อแก้ไขปัญหาทางสังคมในมิติของคน (people) สิ่งแวดล้อม (planet) และการเงิน (profit) ไปพร้อม ๆ กัน หรือที่เรียกว่า Triple Bottom Line โดยใช้กลไกการบริหารจัดการของภาคธุรกิจมาผนวกรวมกับองค์ความรู้และนวัตกรรมสังคมที่มีความยั่งยืน และมีการนำผลกำไรที่เกิดขึ้นไปลงทุนซ้ำเพื่อขยายผลทางสังคมที่เกิดขึ้น ทั้งนี้ปัจจุบันธุรกิจต่างๆ ไม่ได้ถูกประเมินเพียงเฉพาะด้านผลกำไร หรือคุณภาพของสินค้าและบริการเท่านั้น แต่มีเรื่องของการสร้างผลกระทบต่อสังคมเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ซึ่งทำให้เกิดโมเดลของธุรกิจเพื่อสังคมขึ้นมา [1] สำหรับในประเทศไทย กิจการเพื่อสังคมถือว่าเป็นองค์กรรูปแบบใหม่ที่เริ่มได้รับความสนใจจากผู้ประกอบการในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา…
13 กรกฎาคม 2569
นวัตกรรมเพื่อสังคมที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
อย่างที่ทราบกันดีว่า ปัจจุบัน เทคโนโลยีดิจิทัลได้เข้ามาเป็นเครื่องมือหลักในการช่วยให้การประกอบธุรกิจเกิดผลสำเร็จได้ง่ายขึ้น หรือก่อให้เกิดสภาวะที่ธุรกิจคู่แข่งในตลาดถูกทำให้หยุดชะงักในยุคที่เทคโนโลยีดิจิทัลพัฒนาอย่างก้าวกระโดด (Digital Disruption) อย่างไรก็ตาม หลักคิดการนำเทคโลยีดิจิทัล มาผนวกรวมกับแนวทางการขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคม ยังอยู่ในช่วงระยะเริ่มต้น แต่มีแนวโน้มที่จะถูกนำมาประยุกต์ใช้ในกระบวนการพัฒนาแพลตฟอร์มเพื่อสังคมต่างๆ มากขึ้นในช่วงระยะเวลาอันใกล้นี้ ซึ่งจริงๆ แล้ว “นวัตกรรมเพื่อสังคมที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล” (Digital Social Innovation) ก็คือหลักการในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลด้านต่างๆ อาทิ Internet of Things (IoT) ปัญญาประดิษฐ์…
13 กรกฎาคม 2569
มิติปัญหาสังคมอุบัติใหม่
มิติปัญหาสังคมอุบัติใหม่” คำนี้ไม่ได้เกิดเพราะการระบาดของเชื้อโคโรน่าไวรัส 2019 เท่านั้น เพียงแต่โคโรน่าไวรัสเป็นหนึ่งในตัวเร่งที่เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของโครงสร้างทางสังคม ตั้งแต่ระดับครัวเรือนระดับเมือง จนถึงระดับประเทศ ในการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลให้สังคมเกิดการปรับตัวอย่างรวดเร็วนี้ได้สร้างช่องโหว่และปัญหาตามมาอย่างมากมาย ทั้งปัญหาความรุนแรง อาชญากรรม ปัญหาความเท่าเทียมทางเพศ ปัญหาด้านการเคลื่อนย้ายของแรงงาน รวมไปถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม โดยปัญหาเหล่านี้เราสามารถพบเห็นได้มากขึ้นเรื่อยๆ ในสังคมปัจจุบัน จากเหตุการณ์ George Floyd ชาวอเมริกันที่ถูกตำรวจควบคุมตัว โดยการจับกุมครั้งนี้ เป็นเหตุทำให้ชายผู้นี้ได้เสียชีวิต และคลิปได้หลุดออกมาสู่สื่อสังคมออนไลน์ ทำให้เกิดการชุมนุมและการประท้วงที่เกิดขึ้นทุกเมืองของสหรัฐอเมริกาที่พูดกันถึงประเด็นความไม่เท่าเทียมในกลุ่มคนหลากผิวสี อีกทั้งยังมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างหนักในประเทศที่ขึ้นชื่อว่าเป็นสังคมประชาธิปไตย แต่ทำไมยังเกิดการเหยียดสีผิวจนก่อให้เกิดปัญหาความรุนแรง ปัญหานี้เป็นปัญหาที่เกิดมาอย่างต่อเนื่องเหมือนคลื่นใต้น้ำ แต่เพราะการตายที่เกิดขึ้นนี้จึงป็นเหตุที่ทำให้การเหยียดสีผิวถูกพูดถึงอีกครั้งและกลับกลายเป็นแคมเปญที่ขึ้นเทรนด์อันดับ…
13 กรกฎาคม 2569
แพลตฟอร์มธุรกิจนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Business Platform)
จากวิกฤตการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรน่า (COVID-19) นับตั้งแต่ต้นปี พ.ศ. 2563 เป็นต้นมา ได้ก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจและกระทบกับวิถีการดำเนินชีวิตของผู้คนในสังคมอย่างเห็นได้ชัด ทุกภาคส่วนในสังคมจึงต้องปรับตัวให้สามารถดำรงอยู่ได้ในวิกฤตการณ์ดังกล่าว แต่การดำรงอยู่ได้เพียงอย่างเดียวนั้นอาจไม่เพียงพอท่ามกลางกระแสแห่งการแข่งขันที่สูงและการเปลี่ยนแปลงของโลกที่ดำเนินไปอย่างรวดเร็ว จึงจำเป็นต้องมี “แพลตฟอร์มธุรกิจนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Business Platform)” ที่จะเข้ามาช่วยขับเคลื่อนองคาพยพต่างๆ ทั้งในด้านการศึกษา การดูแลสุขภาพ นวัตกรรมภาครัฐ การท่องเที่ยวชุมชน เกษตรกรรมยั่งยืน และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ให้สามารถดำรงอยู่ได้ในเชิงธุรกิจเพื่อสังคม ตลอดจนการใช้ระบบดิจิทัลในการช่วยอำนวยความสะดวกและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน แพลตฟอร์มที่มีความสำคัญต่อการนำนวัตกรรมเข้ามาประยุกต์ใช้แพลตฟอร์มแรก…
12 กรกฎาคม 2569
การฟื้นฟูผลกระทบจากโควิด-19
สถานการณ์การแพร่ระบาด COVID-19 ที่องค์การอนามัยโลก (WHO) ยกระดับให้เป็น “ภาวะการระบาดใหญ่ทั่วโลก (Pandemic)” นั้น เกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงเดือนธันวาคม 2562 เป็นต้นมา ส่งผลให้เศรษฐกิจทั่วโลกหยุดชะงัก และส่งผลกระทบต่อสังคม รวมทั้งนำมาซึ่งสิ่งที่เรียกว่า New Normal ที่ส่งผลให้วิถีชีวิตคนทั่วโลกแตกต่างไปจากเดิม กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ประเมินว่าเศรษฐกิจโลกปี พ.ศ. 2563 นี้ จะหดตัวร้อยละ…
12 กรกฎาคม 2569
ดัชนีความก้าวหน้าทางสังคม (Social Progress Index – SPI)
ดัชนีความก้าวหน้าทางสังคม (Social Progress Index – SPI) เป็นมาตรวัดที่สะท้อนความก้าวหน้าทางสังคมที่แยกเด็ดขาดจากความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ ผลคะแนนมาจากตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อมและด้านสังคมซึ่งครอบคลุมความก้าวหน้าทางสังคมครบทั้งสามมิติ ได้แก่ 1) ความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ (Basic Human Needs) 2) พื้นฐานของการอยู่ดีมีสุข (Foundations of Wellbeing) และ 3) โอกาส (Opportunity) ดำเนินการโดย Social…
10 กรกฎาคม 2569
นวัตกรรมทางแมคคาทรอนิกส์เพื่อช่วยเหลือชุมชน
นวัตกรรมมีความสำคัญต่อการสร้างความเปลี่ยนแปลงทางสังคม ซึ่งนวัตกรรมเพื่อชุมชนหมายถึงการประดิษฐ์คิดค้นทำขึ้นใหม่ หรือการเปลี่ยนแปลงแนวความคิดที่เปลี่ยนไปจากเดิม โดยนำนวัตกรรมมาสร้างแรงจูงใจในการสร้างรายได้ และมีเป้าหมายเพื่อตอบสนองความต้องการของชุมชน [1] เพื่อลดความเสี่ยงของผลประกอบการและการสร้างรากฐานความมั่นคงให้กับชุมชน แต่โดยส่วนใหญ่ชุมชนมักจะพบปัญหาและอุปสรรคในแต่ละพื้นที่ที่แตกต่างกันออกไป โดยมีปัญหาที่คล้ายคลึงกันก็คือ ปัญหาต้นทุนการผลิตสูง และปัญหาด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้เป็นที่ต้องการของตลาด ด้วยเหตุนี้แมคคาทรอนิกส์จึงเป็นตัวเลือกที่จะนำศาสตร์ความรู้ไปพัฒนานวัตกรรมในชุมชนให้ดียิ่งขึ้น ใช้งานง่าย ซึ่งแมคคาทรอนิกส์หมายถึงการนำศาสตร์ทางด้านเครื่องจักรกล มาผนวกกับศาสตร์ทางด้านไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์ และวิทยาการคอมพิวเตอร์ เพื่อควบคุมการทำงานของระบบอัตโนมัติ กึ่งอัตโนมัติ หรือระบบควบคุมอัจฉริยะ โดยการศึกษามุ่งเน้นการนำเอาความรู้ทางด้านวิศวกรรมแขนงต่างๆ และเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการพัฒนานวัตกรรม [2] อย่างไรก็ตามในการออกแบบสร้างนวัตกรรมแต่ละครั้งต้องคำนึงถึงผู้ใช้งานด้วยว่าใครเป็นคนใช้งาน ในโลกของปัจจุบัน…
10 กรกฎาคม 2569
นวัตกรรมเพื่อสังคมกับการแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
คงจะปฏิเสธไม่ได้เลยว่า ปี 2020 เป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงของสรรพสิ่งมากมาย เริ่มต้นปีด้วยการแพร่ระบาดอย่างหนักของเชื้อไวรัสโคโรนา (Covid-19) ที่ได้คร่าชีวิตของมนุษย์ไปมากกว่า 1.7 ล้านคนทั่วโลก (อัพเดต: 28 ธันวาคม 2563) [1] ยังไม่รวมถึงภัยพิบัติทางธรรมชาติสุดโหด ที่ได้ทิ้งบาดแผลมากมายไว้ให้แก่สิ่งมีชีวิตทั่วโลก ไม่เว้นแม้แต้พืช หรือสัตว์ อาทิ เหตุการณ์ไฟไฟม้ป่าและน้ำท่วมหนักในออสเตรเลีย พายุฝนถล่มปากีสถานที่หนักที่สุดในรอบ 36 ปี น้ำท่วมอย่างหนักใน…
10 กรกฎาคม 2569
เรื่องเล่า…ของชาวหมู่บ้านนวัตกรรม EP01
กรณีศึกษาชุมชนอุ้มผาง จังหวัดตาก “จังหวัดพื้นที่ชายขอบกับการเข้าถึงนวัตกรรม” จังหวัดพื้นที่ชายขอบประสบกับปัญหาความเหลื่อมล้ำหรือไม่? คำถามนี้ทุกคนทราบถึงคำตอบได้เป็นอย่างดี ความแตกต่างด้านชาติพันธุ์ ศาสนา วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ของชุมชน เป็นเหตุให้ “คนชายขอบ” มักถูกตีตราว่าเป็น “คนอื่น” แค่เพราะความแตกต่างของชาติพันธุ์ ส่งผลให้เกิดการแบ่งแยกและไม่เป็นที่ยอมรับหรือเกิดการเลือกปฏิบัติจากสังคมส่วนใหญ่ [1] ปัญหาการเข้าถึงปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการดำรงชีวิตของมนุษย์ที่ไม่สามารถครอบคลุมทุกตารางพื้นที่ในประเทศไทยได้ ยังคงเป็นปัญหาสำคัญ ได้แก่ ระบบสาธารณูปโภค เพื่ออำนวยประโยชน์แก่ประชาชนที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต เช่น การไฟฟ้า การประปา และระบบบริการสาธารณะ ซึ่งมีหลายพื้นที่ในประเทศไทยที่ยังไม่ได้รับความช่วยเหลือ การให้ความสำคัญต่อการพัฒนาเขตพื้นที่ชายขอบจึงเป็นจุดเริ่มต้นในการยกระดับคุณภาพชีวิตและลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำในพื้นที่ห่างไกล ถึงจะไม่สามารถเปลี่ยนแปลงเห็นผลได้ทันทีในวงกว้าง…
10 กรกฎาคม 2569